-Piše: Tomaš Ćorović

Feljton je rađen po knjizi Tomaša Ćorovića: „Crkva u Drobnjaku” štampana 2018. godine u izdanju Eparhije budimljansko-nikšićke

U porodici Golović čuva se predanje da su imali 17 sveštenika, odnosno da su sveštenička kuća od Kosova. Golovići su jedna od grana bratstva Kosovčića, na uže Abazovića sa Pošćenja. Sveštenici novijeg vremena su potomci Mitra, jednog od sinova vojvode Pavla koji je poginuo 1646. godine u borbi sa Turcima u Brljevu u Pivi, odmah na početku Kandijskog rata. U svešteničkom stablu porodice Golović, kao najznačajnija ličnost upamćen je pop Mitar ili pop Gole. On je sin Obrena Gola Abazovića koji je taj nadimak dobio od Turaka pošto je pobjegao sa vješala ostavivši gaće u rukama dželata i onako go bez garderobe na sebi, nadao trku za život.

„Pobježe Gole,..., drž te Gola”, vikali su Turci jureći ga pljevaljskim sokacima. Golov sin Mitar se rodio 1772. godine na Pošćenju. Kad je napunio 15 godina otac ga dade svom pobratimu popu Stevanu Dubljeviću Mazalici, u Tepca, da ga podučava za sveštenika (Vjerovatno je tada bio prekid svešteničke službe u porodici Golović). Tu je proveo godinu dana, naučio pisati i čitati, a onda je otišao tri godine u Pljevlja, u manastir Svete Trojice. U Pljevljima će se mladi Mitar zagledati u ćerku popa Šiljka i ta ljubav će se završiti brakom. Odatle je poslat u Sarajevo i tamo proveo godinu dana gdje je rukopoložen. U porodici se pripovijeda da je pop Mitar bio pašenog paše Bajrovića, što je vjerovatno jer je ugledna i brojna sveštenička porodica Šiljak, da bi opstala uspostavljala i takve rodbinske veze. Mitar je kao mlad sveštenik, uz to vrlo bistar i naučen, bio dobro prihvaćen u društvu drobnjačkih prvaka. Učesnik je 1805. godine Drobnjačkog ustanka gdje će se istaći kao junak. Brzo se pročuo među plemenicima, pa je u vrijeme pohoda paše Miljevine na Drobnjak 1812. godine jedan od organizatora otpora. Poslije ove velike turske pohare izbjegao je sa družinom u Moraču odakle je sa ostalima hajdukovao.

Bio je zakleti neprijatelj Smail-age Čengića. Jedan je od 12 zavjerenika i organizatora Smail-aginog ubistva na Mljetičku 1840. godine. Međutim, on je još ranije pokušavao na sve načine da ga lično ubije. Smail-aga je saznao o tom njegovom neprijateljstvu pa je naredio da mu se udari 25 po tabanima kada ga je ovaj sačekao i sa bratstvenicima pozdravio na Pošćenju prilikom aginog zadnjeg dolaska u Drobnjak.

Ženio se dva puta. Izgleda da je dosta rano ostao udovac, ali se oženio drugi put tek poslije Smail-agine pogibije, vjerovatno kada je umirovljen. Iza njega je ostalo brojno potomstvo. Doživio je duboku starost, upokojio u 108. godini života. Njegov grob se nalazi neposredno ispred pošćenske crkve.

Jovan, sin popa Gola, rođen je oko 1845. godine na Pošćenju. Rukopoložen je za sveštenika i parohiju pošćensko-dužku primio je 1865. godine. Andrija Luburić, skupljajući građu na terenu o Drobnjaku, zapisaće da je pop Jovan Golović najbolji poznavalac prošlosti cijelog drobnjačkog plemena. Slično ocu Mitru, i on je bio veoma duhovit tako da su za njega vezane mnoge anegdote toga vremena. U februaru 1912. predao je parohiju svešteniku Mihailu Đuroviću i otišao u zasluženu penziju. Upokojio se 19. maja 1915. godine. Sahranjen je ispred pošćenske crkve.

Sveštenička loza Golovića će se završiti sa popom Mirčetom, sinom Jovanovim. Mirčeta je rođen 1880. godine na Pošćenju. Bogoslovsko-učiteljsku školu završio je 1902. godine na Cetinju. Bio je učitelj u Šavniku i na Žabljaku a onda se 1912. godine rukopoložio za sveštenika. Još kao mlad učitelj Mirčeta je bio politički angažovan i veliki propagator svesrpskog ujedinjenja. Biran je 1918. godine za poslanika Podgoričke skupštine. Poslije Ujedinjenja prelazi u Nikšić na mjesto sekretara Konzistorije. Poslije ukidanja episkopije u Nikšiću vrši dužnost namjesnika, a onda odlazi u penziju. Uoči Drugog svjetskog rata, prota Mirčeta se zbog školovanje djece preselio u Beograd. Poslije bombardovanja Beograda 1941. godine, kada je porušena kuća u kojoj su stanovali, vraća se u Nikšić. Vrlo vjerovatno da su tada stradale relikvije i značajna stara dokumenta koje je čuvala njihova sveštenička kuća. Njegova djeca, kao i djeca brata oficira Đura, su bili listom komunisti. Zbog toga je pop Mirčeta 1942. godine zatvaran, zlostavljan i ponižavan od strane četničke vlasti u Nikšiću. Nakon toga se priključio djeci i partizanskim jedinicama. Poginuo je na Sutjesci, 1943. godine.


Nastaviće se

---